Zımnî şeker nasıl anlaşılır?

Leila

Global Mod
Global Mod
İstatistiklere göre Türkiye’de her 3 şahıstan 1’i pre-diyabet hastası. Fakat bir epey kişi bunun farkında değil. halbuki pre-diyabet uzun devirde diyabete yol açtığı için kesinlikle tedbir alınması gerektiğine dikkat çeken Endokrinoloji Uzmanı Doç. Dr. Hasret Haliloğlu, bu mevzuda bilinmesi gerekenleri şu biçimde anlattı…


Doç. Dr. Hasret Haliloğlu


GİZLİ ŞEKER NEDİR?

Pre-diyabet bir kişinin kan şekeri seviyesi olağandan yüksek bulunmasına karşın diyabet tanısı koymaya kâfi yükseklikte olmaması durumudur. Öteki bir deyişle prediyabet, Tip 2 diyabete adaylık durumudur. Hastalığı kabaca 2 kümede inceleyebiliriz. Açlık şekerinde bozulma olan duruma “bozulmuş açlık glikozu” yalnızca tokluk kan şekerindeki yüksekliğe ise “bozulmuş glikoz toleransı” ismi verilir. Kimi hastalarda ise bu 2 durum birlikte görülebilir. Memleketler arası diyabet federasyonunun (IDF) 2021 diyabet atlasında dünyada yaklaşık 319 milyon şahısta bozulmuş açlık glikozu, ve 541 milyon bireyde ise bozulmuş glikoz toleransı olduğu öngörülmüştür.


TESPİT ETMEK niye DEĞERLİDİR?

Yapılan çalışmalarda pre-diyabetli bireylerde kalp ve damar hastalıklarının gelişme riskinin kan şekeri olağan olan bireylere kıyasla daha fazla olduğu gösterilmiştir. bir daha çalışmalar göstermiştir ki, pre-diyabetik bireylerin aşikar diyabet geliştirme riskleri yüzde 50’ye yakındır. Pre-diyabetin erken tanısı ile yapılacak ömür şekli değişikliği ve medikal tedaviler yardımıyla diyabet gelişimi ve diyabete bağlı komplikasyonlar önlenebilir ya da geciktirilebilir.


NASIL KORUNABİLİRİZ?

Hastalıktan korunmak için beden tartısının yüzde 5-10’unu kaybetmek gerekir. Bunun için istikrarlı beslenme ve fizikî aktivite fazlaca kıymetli. Haftada en az 3 ve en az 30’ar dakika olmak üzere mümkünse açık havada idman yapılmalı. Her bireyin öğün nizamı farklı olduğu için buna göre düzenleme yapılmalı. Örneğin kimi bireyler hayat usulü niçiniyle 2 öğün beslenmeye daha uygunken kimi şahıslar de az az ve sık sık beslenmeyi tercih eder, buna uygundur. Bunlar doktor ve hasta ile birlikte değerlendirilmeli. Beslenme, diyet olarak algılanmamalı. Beslenmedeki gaye hayat usulü değişikliği yaratarak bundan daha sonraki hayatı bu türlü devam ettirmek olmalı. Yani sürdürülebilir olmalı. Bilhassa ailesinde diyabet hikayesi bulunan bireyler bu hususa hassasiyet göstermeli.


Hangi belirtilere niye olur?

Pre-diyabetin kesin bir belirtisi yok. En kıymetli göstergelerinden biri insülinin süratli yükselmesi ve çabuk düşmesi niçiniyle yemeklerden daha sonra uyku hali, fazlaca ve sık yeme isteğidir. Örneğin bu hastalar geceleri kalkıp, yemek yeme gereksinimi duyar.


Nasıl teşhis edilir?

Prediyabeti belirlemek için açlık kan şekeri yahut oral glikoz tolerans testi (OGTT) yapılır. Olağan bir bireyde açlık kan şekeri 100 mg/dl’nin altındadır. Şayet şahısta pre-diyabet var ise açlık kan şekeri 100-125 mg/dl içindedır. Şayet kan şekeri 126 mg/dl yahut daha yüksekse birey diyabetlidir. OGTT’de ise bireyin kan şekeri açken ve glikozlu içecek içildikten 2 saat daha sonra (tokluk kan şekeri) ölçülür. Olağan kan şekeri 2. saatte 140 mg/dl’nin altındadır. 2.saat kan şekeri 140-199 mg/dl içinde ise pre-diyabet, 2. saat kan şekeri 200 mg/dl’nin üstünde ise aşikar diyabet tanısı temalır.


Kimler risk taşır?

45 yaşın üzerindeki bireyler kesinlikle pre-diyabet açısından değerlendirilmelidir. Ayrıca 45 yaşından küçük gençler de şayet beden kitle indeksi 25 kg/m2’nin üstünde ise kimi risk faktörleri varlığında pre-diyabet açısından değerlendirilmelidir. Bu risk faktörleri “Ailede bilhassa 1. ve 2. derece akrabalarda diyabet varlığı, yüksek tansiyon, düşük HDL-kolesterol seviyesi, yüksek trigliserid seviyesi, hareketsizlik yahut fizikî aktivite azlığı, polikistik over sendromu varlığı, gebelik diyabeti yahut iri bebek (>4 kg) doğumu hikayesi olması” formunda sayılabilir.


Tedavi yolları nelerdir?

Pre-diyabetin ilaç dışı tedavilerini kişiselleştirilmiş beslenme tedavisi (günlük güç muhtaçlığının yüzde 50-60 kadar karbonhidrattan, en çok yüzde 30-35 kadarı yağdan ve yüzde 15-20’si proteinden oluşmalı; lifli yiyecek alımı ve kâfi sıvı tüketimine dikkat edilmeli) ve fizikî aktivite (haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta tempolu aerobik idmanlar; süratli yürüyüş, düșük tempolu koșu, bisiklet vs) oluşturmaktadır. Unutulmamalıdır ki, beden yükünün ölçülü olarak azalması (yüzde 5-7) ile pre-diyabetten diyabete geçiş önlenebilmekte yahut geciktirilebilmektedir.

Bunların haricinde kaliteli, kâfi uyku ve sigaranın bırakılması kıymetlidir. İlaç dışı tedavilerin yanında doktor hastanın gereksinimine nazaran pre-diyabet tedavisinde çeşitli ilaçlar da kullanabilir. Pre-diyabette kalp damar hastalıkları riski de arttığından hipertansiyon ya da kolesterol yüksekliği üzere kardiyovasküler hastalıklarla bağlantılı öbür hastalıkların da uygun tedavisi kıymet arz eder.

Okumaya devam et...
 
Üst